معرفی موزه عصارخانه شاهی؛ از آثار تاریخی و صنعتی مربوط به دوران صفویه

مجسمه های عصارخانه شاهی, ادرس موزه عصارخانه شاهی اصفهان, تاریخچه عصارخانه شاهی

موزه عصارخانه شاهی

 

عصارخانه شاهی اصفهان، یکی از قدیمی ترین موزه های ایران

موزه عصارخانه شاهی اصفهان، یکی از آثار تاریخی و صنعتی مربوط به دوران صفویه است که به عنوان یکی از برترین موزه های کوچک ایران شناخته می شود.

موزه عصارخانه شاهی اصفهان ( به انگلیسی : Assarkhaneh Shahi Museum ) یکی از آثار تاریخی اصفهان در میدان نقش جهان است.  

 

عصارخانه شاهی یعنی چه؟

به آسیاب هایی که در قدیم برای پودر کردن برخی از مواد مثل زردچوبه و فلفل استفاده می شده است ، عصار خانه می گفتند. در عصارخانه ها روغن های اسانس از دانه ها مانند روغن کرچک هم تولید می شده است. عصارخانه در لغت به معنی عصاره گیری است و کارکرد آنها در قدیم شبیه به کارخانه های روغن کشی بوده است. 

 

آسیاب عصار خانه دو قطعه سنگ بوده که از یک طرف توسط اهرمی که به یک چهارپا مثل الاغ یا شتر وصل بوده  استو با حرکت دروانی حیوان ، سنگ رویی آسیاب میچرخیده است و مواد میان دو سنگ را پودر می کرده است. 

در وسط سنگ متحرک بالایی ، حفره ای قرار داشته که موارد را داخلش می ریخته اند تا کم کم به زیر سنگ برود و پودر شود. 

 

به این عصارخانه ها، روغن گیری هم می گفته اند. عصارخانه ها نماد صنعتی ایران قدیم بوده  اند که در یزد ، اصفهان و چهار محال بختیاری تعدادی از آن ها باقی مانده است. 

 

قدمت عصارخانه شاهی اصفهان, عصارخانه شاهی, عصارخانه شاهی اصفهان

عکس های عصارخانه شاهی

 

عصارخانه شاهی کجاست؟

یکی از معروف ترین عصارخانه های به جا مانده از قدیم ، عصارخانه شاهی اصفهان است که در در سال 1021 هجری قمری همزمان با بازار بزرگ قیصریه و مدرسه ملاعبدالله و به دستور شاه عباس اول صفوی ساخته شد. 

عصارخانه شاهی میدان نقش جهان ، از آنجا که در کنار آثاری بسیار باشکوه از جمله مسجد امام و عالی قاپو قرار گرفته است ، تا حدودی در زیبایی این آثار محو شده است. 

 

موزه عصارخانه شاهی اصفهان, آثار تاریخی اصفهان, عصارخانه شاهی کجاست

تاریخچه عصارخانه شاهی

 

تاریخچه عصارخانه شاهی

از سال 1340 – 1349 برای حرکت تیر بزرگ و چرخش اسیاب موتور برق به کار گرفته شد و بعد از آن به دلیل صنعتی شدن و تولید تجهیزات مکانیزه ، کار کردن با آسیاب های قدیمی به صرفه نبود و عصار خانه به مدت 30 سال تعطیل شد. 

 

در سال 1379 عصارخانه توسط سازمان نوسازی و شهرداری اصفهان از مالک خریداری است و حدود 2 سال مرمت آن طول کشید و سپس درب آن به عنوان موزه برای بازدید کنندگان گشوده شد. 

 

موزه عصارخانه شاهی اصفهان از سال 1392 به عنوان پایگاه تخصصی مطالعات فرهنگ عامه ، فعالیت می کند و از سال 1395 طرح تاریخ شفاهی مشاغل سنتی اصفهان در آن اجرا شده است. 

 

موزه عصارخانه شاهی اصفهان محل برگزاری کارگاه های تاریخ شفاهی ایران شده ا ست و در سال 2017 به عنوان برترین موزه کوچک ، نشان جهانی ایکوم ( کمیته ملی موزه های ایران ) را دریافت  کرد. 

 

ادرس موزه عصارخانه شاهی اصفهان, تاریخچه عصارخانه شاهی, قدمت عصارخانه شاهی اصفهان

سبک معماری عصارخانه شاهی

 

سبک معماری عصارخانه شاهی اصفهان

مساحت عصارخانه شاهی حود 380 متر مربع است و شامل فضاهای مختلف از جمله پیشخوان ، بارانداز ، شترخان ، گرم خانه و تیر خانه است. 

مساحت اصلی عصارخانه در قدیم 1800 متر مربع بوه است ولی در حال حاضر بخش های شترخان ، بارانداز و ورودی بازرگانان از بین رفته است و فقط تیرخانه و دو انبار تو در تو که در بخش شرقی آن است ، در دو طبقه باقی مانده است. 

 

عصارخانه یک طبقه با ارتفاع 11 متر و سه فضای گنبدی شکل با مقطع کجاوه ساخته شده است که سقف ها و سبک طاق و چشمه هستند. 

نورگیرهای سقفی ، روشنایی عصارخانه را تامین می نمایند. 

سقف گنبدی شکل عصارخانه ، فضای داخلی را به قدری خنک کرده است که برای نگهداری روغن مناسب است. 

 

دیوارها و سقف بدون کاربندی ، قاب سازی ، تزئینات و یا پنجره ساخته شده است. 

عصارخانه های قدیمی چندیندر ورودی برا گروه های مختلف بوها ند مثلا یک در برای ورود مشتری و یک در برای ورود کارگران که هنوز هم این درها در عصارخانه قابل مشاهده اند. 

 

قدمت عصارخانه شاهی اصفهان, عصارخانه شاهی, عصارخانه شاهی اصفهان

نحوه روغن کشی در عصارخانه شاهی

 

روش روغن کشی در عصارخانه شاهی 

از دانه های روغنی مثل کنجد ، پنبه دانه و آفتابگردان برای گرفتن روغن در عصارخانه شاهی استفاده می شده است. 

در قدیم بعد از پاک کردن دانه های روغنی ، دانه هایی که نیاز به بو دادن داشتند را در طبقه دوم عصارخانه ، بو میداند و سپس پوست گرفته و در آسیاب سنگی می ریختند.

سنگ را به شتر ، اسب ، الاغ یا گاو می بستند تا سنگ بارمالی را حرکت بدهند. حرکت دورانی حیوان باعث می شود ک دانه های روغنی زیر وز سنگ خرد شوند.

 

آرد بدست آمده را به محل دیگری منتقل کردده با آب مخلوط میکنند تا خمیر شود. 

خمیر را برای تصفیه شدن در سبدهایی ضخیم به نام کوچی  که از گیاهان بافته شده بود ، می ریختند و به تیرخانه می فرستادند.

روغن گیری در بخش تیرخانه انجام می شد. 

در این محل دو تیر قطور و بزرگ از چوب چنا ، قرقره ، اهرم چوبی و چاهی به نام تیلویه و دیوار اسپر داشت. 

 

کف تیلویه ناودان داشت که زیر ناودان خمره هایی برای ذخیره روغن قرار می دادند. 

دیوار اسپر ، ضخامت 5 متری داشت و از کلاف های چوبی صاخته می شد.

بعد از اتمام روغن گیری ، روغن به خمره های بزرگ منتقل می شد و در انبار داخل دیوار نگهداری می شد. 

 

عصارخانه شاهی اصفهان, عکس عصارخانه شاهی, موزه عصارخانه شاهی اصفهان

عکس های موزه عصارخانه شاهی

 

موزه عصارخانه شاهی

وجود مجسمه های در حال کار که در عصارخانه قرار گرفته اند فضای موزه را به گونه ای قابل توجه کرده اند که میتوانید به راحتی عصارخانه را در حال فعالیت تصور کنید.

مجسمه شتری در عصارخانه قرار گرفته است که در حال چرخاندن سنگ روی اسیاب برای آرد کردن دانه ها است. موزه عصارخانه شاهی نشان میدهد که اصفهان در عصر صفویه ، شهری صنعتی بوده است. 

 

موزه عصارخانه شاهی اصفهان, آثار تاریخی اصفهان, عصارخانه شاهی کجاست

مجسمه های موزه عصارخانه شاهی

 

آدرس عصارخانه شاهی اصفهان

آدرس عصارخانه شاهی اصفهان : میدان نقش جهان ، جنب وروی بازار قیصریه ، بازار قنادها ، بازار عصاری (پاساژ امین) موزه عصارخانه شاهی اصفهان هم اکنون در پاساژ طلا فروشان قرار گرفته است.

 

برای رسیده به این اثر تاریخی میتوانید از خودروی شخصی یا وسایل نقلیه عمومی استفاده نمایید. با مترو یا اتوبوس باید در ایستگاه میدان امام حسین پیاده شوید و تا میدان پیاده بروید یا تاکسی بگیرید.

اگر با خودروی شخصی می روید میتوانید در یکی از پارکینگ های عمومی خیابان های منتهی به میدان ، ماشین خود را پارک کنید. 

 

ساعات بازدید موزه عصارخانه شاهی

موزه عصار خانه شاهی اصفهان از شنبه تا سه شنبه ساعت 9:30 – 17 و در روزهای چهار شنبه و پنج شنبه از ساعت 9:30 – 16 به روز بازدید کنندگان گشوده است.  

 

گردآوری : بخش گردشگری بیتوته

 

درباره ی admin_asooweb

مطلب پیشنهادی

آتشکده کوه مند یا معبد کلات کجاست؟

مجموعه: مكانهاي تاريخي ايران آتشکده کوه مند کجا قرار دارد   آتشکده کوه مند یا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.